Wystawy

Wykopaliska z Pełczysk | Historia Ordynacji Wielopolskich | Izba Pamięci Republiki Pińczowskiej | Galeria Regionalna | Geograficzne Studium Regionu | Kultura Rolna XIX i XX wieku

Wykopaliska z Pełczysk

Ekspozycja archeologiczna "Starożytne Skarby Ponidzia" to wynik prac wykopaliskowych prowadzonych przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego w miejscowości Pełczyska, położonej w granicach administracyjnych gminy Złota.

Prezentowane na wystawie eksponaty świadczą o osadnictwie w tej miejscowości sięgającym 7,5 tys. lat wstecz. Przez trzy ostatnie stulecia p.n.e. Pełczyska były najbogatszą osadą celtycką w całej Małopolsce, centrum handlu i rzemiosła, prawdopodobnie ośrodkiem władzy plemiennej.

Celtowie przynieśli ze sobą na Ponidzie szereg zdobyczy cywilizacyjnych, nieznanych na naszych ziemiach. Do takich należały m. in. znajomość koła garncarskiego, czy umiejętność wykonywania naczyń klepkowych (takich jak beczki).

W sali archeologicznej prezentowane są przedmioty z różnych epok m.in.: naczynia, narzędzia rolnicze, ozdoby - zausznice, bransolety, części stroju - zapinki brązowe, żelazne, srebrne monety celtyckie, kości do gry, srebrna sprzączka. Zbiorów strzeże zrekonstruowany wojownik celtycki w pełnym uzbrojeniu.

W sali grobowej zrekonstruowano pochówki szkieletowe, m.in. podwójny pochówek mężczyzny i kobiety ("kochankowie z Pełczysk" sprzed 4,5 tys. lat), a także unikatowy pochówek szkieletowy kobiety zmarłej w wieku 30-35 lat z drugiej połowy I w. p.n.e. wraz z wierną rekonstrukcją jej twarzy. Jest to jedyny wizerunek osoby żyjącej w tym czasie na ziemiach polskich.

Historia Ordynacji Wielopolskich

W dawnym gabinecie eksponowane są m.in.: zdjęcia ordynatów, świadectwa szkolne Aleksandra Wielopolskiego, inwentarz pałacu z 1863 roku, obraz genealogiczny rodziny Myszkowskich i Wielopolskich, korespondencję margrabiego służbową i prywatną Aleksandra Wielopolskiego oraz listy Alberty Wielopolskiej, siostry ostatniego ordynata Zygmunta, listy referencyjne dla pałacowej służby, naczynia z pałacowej kuchni i inne. W osobnej gablocie znajduje się, podarowany przez anonimowego darczyńcę, zbiór książek z oryginalną pieczęcią: BIBLIOTEKA ORDYNACYI MYSZKOWSKIEY.

Izba Pamięci Republiki Pińczowskiej

Republika Pińczowska była partyzancką wolną ojczyzną. Powstała na przełomie lipca i sierpnia 1944 r. na terenie ok. 1000 km kw., w granicach administracyjnych dawnego powiatu pińczowskiego. Choć utrzymała się niecały miesiąc, miała wielką siłę oddziaływania. Partyzanci w poszczególnych miejscowościach przejmowali pocztę, kolej, urzędy gminne, rozbrajali posterunki niemieckie.

Izba Pamięci to wystawa, od której zaczęła się historia Ośrodka. Została utworzona W roku 2004, równo 60 lat po powstaniu Republiki Pińczowskiej.

W Izbie Pamięci zgromadzono militaria (rewolwery, pistolety maszynowe pistolety sygnałowe, granaty, miny przeciwczołgowe, hełmy, łuski artyleryjskie, maski gazowe, niezbędniki żołnierskie, bagnety i in.) oraz obszerny zbiór dokumentów (kenkarty, kwity rekwizycyjne, korespondencja, zaświadczenia weryfikacyjne, bibuła okupacyjna, zdjęcia, mapy, zaświadczenia o ujawnieniu, pieśni i wiersze.

Ostatnio wystawa wzbogacona została pamiątkami po legendarnym dowódcy Janie Pszczole ps. Wojnar, Janczar przekazanymi przez jego syna.

Galeria Regionalna

Stałym elementem ekspozycyjnym Galerii Regionalnej są sylwetki pisarzy związanych z Ponidziem: Józefa Mortona, Zdzisława Antolskiego, Henryka Kawiorskiego, Adama Ochwanowskiego. Miejsce to pełni rolę promującą i popularyzującą prezentowany cyklicznie dorobek rodzimych twórców (malarstwo, rzeźba, haft krzyżykowy i in.).

Najnowsza wystawa poświęcona jest Wojtkowi Bellonowi, założycielowi zespołu Wolna Grupa Bukowina.

W kaplicy pałacowej podziwiać można ikony Jadwigi Wierzbickiej z Rudawy, absolwentki szkoły ikonopisania u Ojców Jezuitów w Krakowie

Wystawy wzbogacają nietypowe wieńce dożynkowe oraz zabytkowe przedmioty: ponad stuletnie pianino, gramofon, aparat fotograficzny, maszyna do pisania, radio, słomiaki i inne.

Geograficzne Studium Regionu

Ziemia pińczowska od ponad 45 lat stanowi teren badań naukowców z Instytutu Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego.

Wystawa geograficzna przedstawia wyniki badań środowiska przyrodniczego, zróżnicowania szaty roślinnej, rzeźby powierzchni terenu, stosunków wodnych, klimatu, gleb i obiegu pierwiastków w wodach i glebach, jak również prace z dziedziny geografii rolnictwa oraz geografii społeczno - ekonomicznej.

Obok map, plansz, publikacji naukowych, albumów, zdjęć satelitarnych eksponowane są i opisane kopaliny: gipsy, wapienie, margle i opoki itp.

Kultura Rolna XIX i XX wieku

Na terenie parku przypałacowego pod stylizowanymi drewnianymi wiatami wyeksponowano maszyny i urządzenia rolnicze wykorzystywane w pracach polowych i gospodarskich. Natomiast w spichlerzu dworskim zrekonstruowano wnętrze wiejskiej chaty z końca XIX i I połowy XX wieku. Znalazły się w niej m.in. piec chlebowy, fragmenty sypialni i karczmy chłopskiej, meble i sprzęty wykorzystywane do prac domowych i gospodarskich przed stu i więcej laty.